بندر ماهشهر ـ همزمان با فرارسیدن هفته دفاع مقدس، خبرنگار پایگاه خبری ندای ماهشهر در گفت‌وگویی با دکتر قاسمی، استاد دانشگاه و چهره فرهنگی، ابعاد فرهنگی و اجتماعی دفاع مقدس، نقش خوزستان و به‌ویژه بندرماهشهر در دوران جنگ تحمیلی و راه‌های انتقال مفاهیم و ارزش‌های آن دوران به نسل جدید را بررسی کرده است.
خبرنگار ندای ماهشهر:
هفته دفاع مقدس را چگونه تعریف می‌کنید و چرا گرامیداشت آن اهمیت دارد؟
دکتر قاسمی:
هفته دفاع مقدس فقط یک مناسبت تقویمی نیست؛ فرصتی برای بازخوانی یک تجربه بزرگ ملی است. هشت سال دفاع مقدس تنها یک رویداد نظامی نبود، بلکه مجموعه‌ای از مفاهیم مانند ایثار، وحدت، مقاومت، ازخودگذشتگی و مسئولیت‌پذیری را در جامعه شکل داد.
اگر دفاع مقدس را فقط در برگزاری مراسم و سخنرانی خلاصه کنیم، بخش مهمی از حقیقت آن را نادیده گرفته‌ایم. گرامیداشت دفاع مقدس یعنی بازخوانی این پرسش که در آن سال‌ها چه عواملی جامعه را در برابر سختی‌ها مقاوم کرد و چگونه می‌توان آن سرمایه‌های اجتماعی را در مسیر حل مسائل امروز کشور به کار گرفت.
خبرنگار ندای ماهشهر:
خوزستان و به‌ویژه بندر ماهشهر چه نقشی در دوران دفاع مقدس داشتند؟
دکتر قاسمی:
خوزستان در دوران جنگ تحمیلی در خط مقدم قرار داشت و ماهشهر نیز در این جغرافیای حساس، نقش مهمی در پشتیبانی از جبهه‌ها ایفا کرد.
مردم این منطقه صرفاً تماشاگر حوادث جنگ نبودند؛ بلکه در پشتیبانی از رزمندگان، امدادرسانی، اسکان، لجستیک و استمرار فعالیت‌های اقتصادی و صنعتی نقش داشتند.
بندر امام خمینی، تأسیسات صنعتی، اسکله‌ها و زیرساخت‌های انرژی منطقه نیز در آن سال‌ها اهمیت ویژه‌ای داشتند. در کنار این زیرساخت‌ها، خانواده‌ها، جوانان، کارگران و کشاورزان منطقه نیز هر کدام به نوعی در پشتیبانی از جبهه‌ها مشارکت کردند.
بسیاری از رزمندگان از همین منطقه راهی جبهه شدند و ماهشهر نیز شهدا، جانبازان و آزادگان بسیاری را تقدیم کشور کرده است.
به همین دلیل معتقدم بندر ماهشهر را نباید فقط با عنوان یک شهر صنعتی شناخت؛ این شهر دارای یک حافظه تاریخی و فرهنگی ارزشمند از دوران دفاع مقدس است که باید ثبت و حفظ شود.
خبرنگار ندای ماهشهر:
به نظر شما مهم‌ترین درس دفاع مقدس برای جامعه امروز چیست؟
دکتر قاسمی:
یکی از مهم‌ترین درس‌های دفاع مقدس، خودباوری و وحدت است. مردم در آن دوران با امکانات محدود، مسئولیت‌های بزرگی را بر عهده گرفتند و در کنار یکدیگر ایستادند.
امروز نیز جامعه با مسائل و چالش‌های متفاوتی مواجه است؛ از مسائل اقتصادی و اجتماعی گرفته تا موضوعات فرهنگی و زیست‌محیطی. اگر روحیه مسئولیت‌پذیری، همدلی، مشارکت و ایثار را در مدیریت شهری، حمایت از تولید، حفظ محیط زیست و خدمت به مردم تقویت کنیم، می‌توانیم بسیاری از مشکلات را بهتر مدیریت کنیم.
دفاع مقدس به ما آموخت که در شرایط دشوار، مشارکت مردم در کنار مدیریت و برنامه‌ریزی می‌تواند نقش مهمی در عبور از بحران‌ها داشته باشد.
خبرنگار ندای ماهشهر:
دانشگاه‌ها و فرهنگیان چه نقشی در انتقال ارزش‌های دفاع مقدس به نسل جدید دارند؟
دکتر قاسمی:
دانشگاه باید علاوه بر پژوهش، در حوزه روایت و انتقال تاریخ نیز نقش‌آفرین باشد. ما به تاریخ شفاهی، پژوهش‌های میدانی، ثبت خاطرات رزمندگان، تولید آثار هنری و ادبی، فیلم، تئاتر و کتاب نیاز داریم.
مهم این است که دفاع مقدس را از قالب‌های کلیشه‌ای خارج کنیم و با زبان انسانی برای نسل جدید روایت کنیم.
باید به نسل امروز نشان دهیم رزمنده‌ای که به جبهه رفت، یک انسان با آرزوها، خانواده، دغدغه‌ها و دلبستگی‌های خودش بود؛ اما زمانی که احساس مسئولیت کرد، از بخشی از خواسته‌های شخصی خود گذشت.
این نوع روایت می‌تواند ارتباط نسل جدید با تاریخ را عمیق‌تر کند.
خبرنگار ندای ماهشهر:
رسانه‌های محلی مانند ندای ماهشهر چه نقشی در ثبت و انتقال این میراث تاریخی دارند؟
دکتر قاسمی:
رسانه محلی را می‌توان حافظه یک شهر دانست. اگر رسانه‌های محلی خاطرات رزمندگان، خانواده‌های شهدا، جانبازان و آزادگان را ثبت نکنند، بخشی از تاریخ اجتماعی شهرها ممکن است به مرور از بین برود.
رسانه‌ای مانند ندای ماهشهر می‌تواند با تولید گزارش‌های میدانی، گفت‌وگوهای عمیق، پرونده‌های ویژه، مستندهای کوتاه، روایت‌های تصویری و انتشار خاطرات مردم منطقه، این بخش از تاریخ را برای نسل‌های آینده حفظ کند.
رسانه نباید تنها به انتشار خبر محدود شود؛ بلکه می‌تواند در حوزه روایت‌گری فرهنگی و اجتماعی نیز نقش‌آفرین باشد. روایت دقیق، مستند و صادقانه از گذشته می‌تواند به شناخت بهتر جامعه از هویت تاریخی خود کمک کند.
خبرنگار ندای ماهشهر:
برخی معتقدند نسل جدید ارتباط کمتری با دفاع مقدس دارد. دلیل این مسئله را چه می‌دانید؟
دکتر قاسمی:
بخشی از این مسئله ممکن است به شیوه روایت ما بازگردد. نسل جدید با زبان تصویر، هنر، فضای مجازی و روایت‌های انسانی ارتباط بیشتری برقرار می‌کند.
نباید انتظار داشته باشیم نسل امروز الزاماً با همان قالب‌هایی که نسل‌های گذشته با دفاع مقدس ارتباط برقرار می‌کردند، ارتباط برقرار کند.
باید از ظرفیت خود جوانان استفاده کنیم و اجازه دهیم آنها در روایت این تاریخ مشارکت داشته باشند.
اگر جوان امروز ارتباط میان دفاع مقدس، امنیت، آینده و هویت ملی خود را درک کند، طبیعی است که نگاه عمیق‌تری به این موضوع خواهد داشت.
به اعتقاد من، باید میان نسل جدید و دفاع مقدس پل بسازیم، نه دیوار.
خبرنگار ندای ماهشهر:
برای گرامیداشت هفته دفاع مقدس در ماهشهر چه برنامه‌هایی را پیشنهاد می‌کنید؟
دکتر قاسمی:
می‌توان مجموعه‌ای از برنامه‌های فرهنگی، هنری و مردمی را در نظر گرفت؛ از جمله برگزاری شب‌های خاطره با حضور رزمندگان و خانواده‌های شهدا، نمایشگاه عکس و اسناد، رونمایی از کتاب‌های تاریخ شفاهی، برگزاری کارگاه‌های روایت‌گری برای جوانان، مسابقات فرهنگی و هنری در مدارس و دانشگاه‌ها و تولید محتوای رسانه‌ای توسط رسانه‌های محلی.
دیدار با خانواده‌های شهدا، جانبازان و آزادگان نیز اهمیت زیادی دارد.
نکته مهم این است که برنامه‌های مرتبط با دفاع مقدس نباید صرفاً به یک هفته محدود شود. ثبت و روایت این تاریخ باید یک فعالیت مستمر و در طول سال باشد.
خبرنگار ندای ماهشهر:
پیام شما به رزمندگان، جانبازان، آزادگان و خانواده‌های شهدا چیست؟
دکتر قاسمی:
پیام من به آنها، سپاس و تکریم است. جامعه مدیون ایثار و فداکاری این عزیزان است.
البته قدردانی واقعی فقط در سخن و برگزاری مراسم خلاصه نمی‌شود؛ بلکه باید در عمل نیز دیده شود. توجه به مسائل و نیازهای خانواده‌های شهدا و ایثارگران، از جمله در حوزه خدمات، اشتغال، درمان و مسکن، اهمیت دارد.
خانواده‌های شهدا و ایثارگران باید احساس کنند که جامعه آنها را فراموش نکرده است.
خبرنگار ندای ماهشهر:
در پایان، اگر نکته‌ای باقی مانده است، بفرمایید.
دکتر قاسمی:
دفاع مقدس یک دوره تاریخی مهم است که آثار آن همچنان در جامعه قابل مشاهده است. امروز نیز کشور با مسائل مختلف فرهنگی، اقتصادی، علمی، اجتماعی و زیست‌محیطی مواجه است و می‌توان از تجربه‌های آن دوران در زمینه مسئولیت‌پذیری، مشارکت و همدلی استفاده کرد.
اگر می‌خواهیم آینده بهتری بسازیم، باید صدای گذشته را بشنویم؛ اما آن را با زبان امروز برای نسل جدید روایت کنیم.
هفته دفاع مقدس را به همه رزمندگان، ایثارگران، خانواده‌های معظم شهدا و مردم شهیدپرور ماهشهر تبریک می‌گویم و یاد و خاطره شهدای دفاع مقدس را گرامی می‌دارم.
خبرنگار ندای ماهشهر:
دکتر قاسمی، از اینکه وقت ارزشمند خود را در اختیار «ندای ماهشهر» قرار دادید و با حوصله به پرسش‌های ما پاسخ دادید، صمیمانه سپاسگزاریم. بی‌تردید دیدگاه‌ها و نکات مطرح‌شده در این گفت‌وگو می‌تواند در شناخت بهتر ابعاد فرهنگی و اجتماعی دفاع مقدس و انتقال این میراث ارزشمند به نسل‌های آینده مؤثر باشد. برای شما در مسیر فعالیت‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی آرزوی موفقیت و سربلندی داریم.
دکتر قاسمی:
من هم از شما و مجموعه «ندای ماهشهر» برای توجه به موضوعات فرهنگی و تاریخی شهرستان و فراهم کردن زمینه این گفت‌وگو تشکر می‌کنم. امیدوارم رسانه‌های محلی با تداوم این مسیر، در ثبت و انتقال خاطرات و تجربه‌های ارزشمند مردم منطقه به نسل‌های آینده موفق باشند. برای «ندای ماهشهر» نیز در مسیر اطلاع‌رسانی و خدمت فرهنگی و رسانه‌ای به مردم شهرستان آرزوی توفیق دارم.
خبرنگار ندای ماهشهر:
از حضور و همراهی شما سپاسگزاریم.
پایان گفت‌وگو
